Scenario’s voor overstromingsbeheer

Om te weten hoe het water een gebied overstroomt als er bijvoorbeeld een bres in een dijk ontstaat, worden overstromingsscenario’s ontwikkeld. Dit kan met behulp van computersimulaties. De topgrafische kaart van het gebied (opgedeeld in vakjes van 100 x 100 of 25 x 25 meter) wordt ingevoerd in een computermodel. Het model kan uitrekenen hoe het water zich over het gebied verdeeld op basis van onder andere de hoogteligging van het gebied. Afhankelijk van het model kun je verschillende aspecten laten zien: verspreiding van het water over tijd (in een soort filmpje), stroomsnelheid van het water, maximale diepte van het water, enzovoorts.

Dit filmpje toont de verspreiding van rivierwater in het Land van Maas en Waal als er een bres in de dijk is ontstaan ter hoogte van Weurt. Het is niet waarschijnlijk dat dit gebeurt, maar het is een goed voorbeeld van de mogelijkheden die er zijn om dit soort situaties te modelleren. Je ziet dat bijna het gehele gebied onder water komt te staan. In het westen is het land lager dan in het oosten en je ziet dan ook het water snel die kant opstromen. In dit filmpje kan het water onbeperkt instromen, dagenlang. In het echt zullen er maatregelen worden genomen om de instroom te stoppen. Het filmpje is beschikbaar gesteld door D. Alkema van het ITC en de Universiteit van Utrecht.

Verscheidene
overstromingsaspecten.

Bron: D. Alkema, 2003.

Met het model dat hier gebruikt is, kun je nog meer uitrekenen. Het volgende plaatje toont een aantal belangrijke andere informatie over deze overstroming:

• hoe diep het water kan worden
• de hoogste snelheid die het water kan bereiken per locatie (vakje)
• de maximale impuls (de “kracht” van het water, de massa maal de snelheid)
• de maximale stijgsnelheid (hoe snel stijgt het water)
• de geschatte duur (hoe lang blijft het water op het land staan)
• de relatieve depositie of erosie (wordt er door de overstroming grond meegevoerd of afgevoerd)
• voortgang van overstroming in de tijd.

Deze gegevens zijn belangrijk voor het goed voorbereiden op mogelijke overstromingen. Voor een rampenplan is het belangrijk om te weten waar het als eerste overstroomt, maar ook waar het het gevaarlijkst is. De gevaarlijkste plekken zijn die waar de snelheid van het instromende water het hoogst is en die waar het water het snelst stijgt en hoog komt te staan, bijvoorbeeld.

De kaarten kunnen ook gebruikt om te helpen besluiten waar wel en waar niet huizen mogen worden gebouwd, of bij andere beslissingen op het gebied van de ruimtelijke ordening.